Rutin mi Alışkanlık mı: Gündelik Hayattaki Fark

Her iş günü çantanızı hazırlıyorsunuz. Bazı sabahlar bir listeyi izliyorsunuz. Diğer sabahlar çantayı sandalyesine koymak ilk adımı aklınıza getiriyor. İkisi de bir rutinin parçası olabilir, ama alışkanlık hakkında size aynı şeyi söylemezler.

Rutin, tekrarlayan bir örüntü ya da eylem dizisidir. Alışkanlık, bir eylemi daha az bilinçli düşünceyle başlatabilen, ipucuna bağlı öğrenilmiş bir süreçtir. Örtüşebilirler. Bir rutin, alışkanlık niteliğinde eylemleri ve hâlâ bir plana ihtiyaç duyan adımları içerebilir.

Bu fark, rutininiz yararlı ama zahmetsiz olmadığında önemlidir. Net bir sıraya, daha kolay bir ilk eyleme ya da korunan bir kontrole ihtiyaç duyabilirsiniz — bütün günü otomatik yapmaya yönelik başka bir girişime değil.

Bir rutin ile bir alışkanlık arasındaki kısa fark

Eylemlerin nasıl bir araya geldiğini anlamak istediğinizde rutin hakkında sorun. Eylemi neyin başlattığını ve ne kadar kasıtlı hatırlamaya ihtiyaç duyduğunu anlamak istediğinizde alışkanlık hakkında sorun.

Gardner, Lally ve Wardle’ın açıklaması, alışkanlığın gündelik anlamını araştırma anlamından ayırır. Gündelik konuşmada sık yapılan hemen her şeye alışkanlık denebilir. Psikolojide bir ipucuna öğrenilmiş bağ önemlidir.

İpucu, bir eylemle ilişkilendirilen bir durum ya da olaydır. Otomatiklik, bilinçli düşünceye ya da kasıtlı hatırlamaya duyulan azalmış ihtiyaçtır. Sıklık tek başına o bağı belirlemez.

Bu, bilinçli rutinler ile düşüncesiz alışkanlıklar arasında katı bir ayrım değildir. Tanıdık bir rutinde ikisi de olabilir. Bütün etkinlik için bir etiket seçmeden önce kastettiğiniz parçayı tanımlayın.

Bir plan, alışkanlığı kanıtlamadan tanıdık hâle gelebilir

Bir plan, bir durumda ne yapmayı amaçladığınızı söyler. “Öğle yemeğinden sonra kütüphane kitabını iade torbasına koy” bir plandır. Onu yazmak eyleme bir yer verir; ipucunun artık onu otomatik olarak başlattığını göstermez.

Tutarlı bir ortamda tekrarlanan pratik, alışkanlık araştırmasında anlatılan öğrenme sürecini destekleyebilir. Yazılı plan ile öğrenilmiş yanıt yine de farklı şeylerdir.

Şu diğer terimleri de ayrı tutun:

• Hedef: Kütüphane iadelerini düzenli tutmak gibi, istediğiniz bir sonuç.
• Plan: Öğle yemeğinden sonra kitabı çantaya koymak gibi, bir duruma atanmış bir eylem.
• Randevu: Dersten sonra kütüphaneyi ziyaret etmek gibi, bir zaman taahhüdü.
• Rutin: İadeleri kontrol etmek, kitapları paketlemek ve çantayı kapının yanına koymak gibi, tekrarlayan bir dizi.

Tek bir eylem bütün bu amaçlara hizmet edebilir ve ayrıca alışkanlık niteliğinde bir parçası olabilir. Sözcükler rakip kutular değildir. Yaptığınız şeyin farklı yönlerini tanımlarlar.

Sorun unutulmuş bir son tarihse daha iyi bir paketleme ipucu onu çözmeyebilir. Kitap paketlenmiş ama yolculuk edemiyorsanız engel mutlaka eksik bir alışkanlık değildir. Gerçek soruna uygun yardımı seçin.

Başlamak ve bitirmek farklı parçalardır

“Çalışma alışkanlığım işe yaramıyor” birkaç sorunu gizleyebilir. Başlamayı unutuyor, yanlış materyali açıyor, onu nasıl çalışacağınızdan emin olmuyor ya da yarı yolda zamanınız tükeniyor olabilirsiniz.

Bunların yalnızca ilki, etkinliği akla getirmekle açıkça ilgilidir. Tanıdık bir başlangıç, geri kalanı için gereken bilgiyi ya da zamanı sağlayamaz.

Öğle yemeği bulaşıklarını topladıktan sonra ders kitabınızı açtığınızı düşünün. Onu açmak, o tanıdık ipucuna bir yanıt hâline gelebilir. Bir alıştırma sorusu seçmek, çözmek ve yanıtı kontrol etmek yine de kasıtlı düşünce gerektirebilir.

1. 01Tanıdık ipucuÖğle yemeği bulaşıkları toplandı.
2. 02İlk yanıtDers kitabını işaretinde aç.
3. 03Seçilmiş çalışmaUygun bir alıştırma sorusu seç ve dene.
4. 04Kasıtlı kontrolYanıtı yöntemle karşılaştır ve açık bir soruyu not et.

Başlangıç tanıdık hâle gelebilir. Öğrenme ve doğruluk kontrolleri yine de ilgi gerektirebilir.

Bu yüzden “hâlâ çaba gerektiriyor” bir alışkanlığın oluşmadığına karar vermek için yeterli değildir. Çaba; hatırlamaktan, seçmekten, yapmaktan, kontrol etmekten ya da başka biriyle koordinasyondan gelebilir.

Planı değiştirmeden önce parçayı adlandırın. Başlangıç net değilse bir ilk yararlı eylem yazın. Bir kesintiden sonra yerinizi kaybediyorsanız bir dönüş notu tutun. Görev bir beceri gerektiriyorsa daha kesin bir zamanlayıcı onu tek başına öğretemez.

Çalışılmış örnek: değişen bir iş günü için paketleme

Her iş günü aynı paketleme sırasını kullandığınızı varsayın:

1. Yarının iş yerini kontrol et.
2. Çantayı aç ve son günden kalan öğeleri çıkar.
3. Bir sonraki gün için gereken öğeleri paketle.
4. Çantayı her zamanki yerine koy.

Bu, tekrarlayan bir rutindir. Listeyi her seferinde kasıtlı olarak izleseniz bile yararlı olabilir.

Şimdi açık çantayı sandalyeye koymanın, eski öğeleri çıkarmayı az bilinçli hatırlamayla aklınıza getirdiğini varsayın. Bu parçanın alışkanlık niteliğinde bir bileşeni olabilir. Bu tanım, bütün paketleme dizisinin otomatik olduğunu kanıtlamaz.

İş yeri ve gereken öğeler değişir. Bunları kontrol etmek hâlâ ilgiyi hak eder. Dünün kâğıtlarını otomatik olarak çantaya geri koymak, yarının gereksinimlerini okumaktan daha iyi bir sonuç olmazdı.

Yararlı bir tanım şudur:

Paketleme sıram düzenli. Çantayı açmak ilk temizleme adımını aklıma getiriyor, ama değişen öğeler için yine de bir liste kullanıyorum.

Bu size neyi koruyacağınızı söyler: tanıdık başlangıç kurulumunu, yararlı sırayı ve kasıtlı kontrolü. “Alışkanlığım zayıf” size çok daha azını söyler.

Yanlış etiketlenmesi kolay üç gündelik durum

Değişen bilgiyle düzenli bir kontrol

Bir muhasebeci her öğleden sonra kayıtları açar, girdileri karşılaştırır, soruları not eder ve dosyayı kapatır. Bu bir iş rutinidir. Günün içindeki tekrarlayan yeri, karşılaştırmaları düşüncesiz yapmaz.

Dosyayı açmak, olağan bir ipucunda tanıdık hâle gelebilir. Doğruluk yine de güncel girdileri kontrol etmeye bağlıdır. Tanıdıklığı, kontrol talimatlarına artık ihtiyaç duyulmadığının kanıtı saymak yerine onları koruyun.

Farklı bir odada bir rutin

Bir çalışan bina değiştiriyor ama aynı öğle yemeği sırasını koruyor: çantayı koy, yemeği çıkar ve sonra yeri temizle. Oda değişse bile dizi bir rutin olarak kalabilir.

Yalnızca tanım, eski ipuçlarının eylemleri hâlâ başlatıp başlatmadığını söylemez. Yeni odada bir not kullanmak pratik bir destektir; önceki öğrenmenin tamamen kaybolduğunun kanıtı değildir.

Bir alarmdan sonra bir başlangıç

Bir alarm çalar. Bir öğrenci bir notu okur ve ders materyalini açar. Bu, dış bir uyarıcıyı ve bir planı açıkça anlatır. Henüz öğrenilmiş bir alışkanlığı belirlemez.

Alarmın varlığı alışkanlık niteliğinde yanıtı ne kanıtlar ne de dışlar. Önemli olan, anlatılan eylem ve başlangıcı hakkında bilinenlerdir. Tamamlanmış bir oturum kaydı bu soruyu tek başına çözemez.

Bir seri neden bir alışkanlık testi değildir

Bir tamamlama kaydı “Eylem bu kurallara göre yapıldı olarak kaydedildi mi?” sorusunu yanıtlar. Genellikle neyin onu başlattığını ya da ne kadar kasıtlı hatırlama gerektirdiğini kaydetmez.

Gardner ve arkadaşlarının ölçüm makalesi, otomatikliği sıklıktan ve kimlikten ayıran otomatikliğe özgü bir ölçü geliştirdi. Ayrım önemlidir: “Bunu sık yapıyorum” ve “bu bilinçli hatırlama olmadan başlıyor” farklı bildirimlerdir.

Araştırmadaki kendi bildirimine dayalı ölçülerin bile sınırları vardır. İnsanlar az farkındalıkla gerçekleşmiş olabilecek eylemler üzerine düşünür. Gündelik bir not ya da uygulama sayacı, doğrulanmış bir psikolojik değerlendirme olarak ele alınmamalıdır.

Yine de kayda değer verebilirsiniz. Otuz tamamlanmış okuma oturumu, kaydedilmiş pratiği gösterir. Önemli olması için otomatik bir başlangıcı kanıtlamaları gerekmez. Daha az tamamlamadan oluşan bir kayıt da uygunsuz bir zamanı ya da eksik malzemeleri bulmanıza yardımcı olabilir.

Uzun bir seri zahmetsiz davranış için bir son tarih gibi hissettirmeye başladığında alışkanlık oluşturma süresi rehberini kullanın.

Yardımı ihtiyaç duyan parça için seçin

Geniş bir etiket sorunu gizlediğinde bu kısa kartı kullanın:

Eylem: Tam olarak neyi anlatıyorum?
Boyut: Tek bir yanıt mı, bir etkinliğin başlangıcı mı, yoksa bütün bir dizi mi?
Örüntü: Ne zaman ve nerede tekrarlanıyor?
Başlangıç: Onu ne akla getiriyor ya da başlatıyor?
Kasıtlı iş: Hâlâ neyin bir karara, beceriye ya da kontrole ihtiyacı var?
Destek: O parçaya ne yardımcı olurdu?

Kart bir düşünme yardımcısıdır; alışkanlık gücü puanı değildir. “Onu neyin başlattığını bilmiyorum” kabul edilebilir bir yanıttır. Yararlı bir listeyi korumak için zihinsel süreç hakkında kesinliğe ihtiyacınız yok.

Sıra net değilse sırayı yazın. Başlayamıyorsanız ilk eylemi daha küçük ve daha kesin yapın. Sonraki karar her gün değişiyorsa sabit bir yanıtı zorlamak yerine onu vermek için bir yer bırakın.

İş zamanınızı ya da enerjinizi aşıyorsa talebi azaltın ya da yardım isteyin. Otomatikliği destek almak için bir koşul yapmayın. Değerli bir rutin kasıtlı kalabilir.

Skye rutine nerede uyar

Skye, seçtiğiniz görevlere sırayla ve her görev için bir zamanlayıcıyla rehberlik eder. Adımları ve süreleri girin, sonra gerektiğinde duraklatın, atlayın ya da süreyi değiştirin. Tüm özellikler ve sınırsız rutin ücretsizdir; ücretli duvar yoktur. Destek sayfası denetimleri açıklar.

Bu işlevler rutin tarafına uyar: seçilmiş bir diziyi izlemek. Öğrenilmiş bir ipucunun onu başlattığını ya da her adımın otomatik olduğunu belirlemezler. Kâğıt bir liste, zamanlayıcılar olmadan aynı ayrımı tutabilir.

Skye’ın serisi, yalnızca planlı günleri değil, bir rutin oturumunda en az bir tamamlanmış görevi olan ardışık takvim günlerini sayar. Bir alışkanlık oluşumu testi değil, bir etkinlik sayısıdır. Kopmuş bir dizi kaybedilmiş öğrenmeyi ölçmez ve kopmamış bir sayı otomatikliği onaylamaz.

Sık sorulan sorular

Aynı eylem hem bir rutin hem de bir alışkanlık olabilir mi?

Evet. Bir kitabı paketlemek, tekrarlayan bir rutinin parçası olabilir ve aynı zamanda tanıdık bir ipucuna yanıt olarak da başlayabilir. Bütün paketleme dizisinin otomatik olması gerekmez. Yarının değişen gereksinimlerini kontrol etmek yine de kasıtlı düşünce gerektirebilir.

Bir kontrol listesine ihtiyaç duymak, rutinimin başarısız olduğu anlamına mı gelir?

Hayır. Bir kontrol listesi görev sırasını, değişen ayrıntıları ve gereken kontrolleri görünür tutabilir. Tanıdıklık, yardımcı olan talimatları kaldırmak için bir neden değildir. Seçilen adımlara zaman ipuçları eklemek istiyorsanız kontrol listesinden süreli rutine rehberini kullanın.

Bir Skye serisi, bir eylemin alışkanlık hâline geldiğini gösterir mi?

Hayır. Skye’ın serisi, bir rutin oturumunda en az bir tamamlanmış görevi olan ardışık takvim günlerini sayar. Eylemi neyin başlattığını ya da ne kadar bilinçli düşünce gerektirdiğini ölçmez. Kaydı, desteği hak edip etmediğinize karar vermek için değil, etkinliği gözden geçirmek için kullanın.

Bir alışkanlık takipçisi mi yoksa bir rutin zamanlayıcısı mı kullanmalıyım?

Eksik yardım, ayrı tekrarlanan eylemlerin bir kaydıysa bir takipçi seçin. Görevleri yaparken görev sırasına ve zaman ipuçlarına ihtiyaç duyuyorsanız bir rutin zamanlayıcısı seçin. Rutin zamanlayıcısı ile alışkanlık takipçisi karşılaştırması ikisine de örnekler verir.

Etiketi değil, desteği koruyun

Bir rutin örüntüyü tanımlar. Bir alışkanlık, öğrenilmiş ipucuna bağlı tetiklemeyi ilgilendirir. İkisini ayırın; böylece her adımın zahmetsiz hâle gelmesini talep etmeden yararlı bir diziyi koruyabilirsiniz.

Seçtiğiniz adımlar için süreli rehberlik istiyorsanız Skye’ta küçük bir rutin oluşturun.